Конституция жобасында негізгі құқықтық қағидаттар сақталған
Қазақстан Республикасы Конституциясының жаңа редакциясының жобасы азаматтардың құқықтары мен кәсіпкерлік қызметті қорғаудың негізінде жатқан негізгі құқықтық кепілдіктерді сақтайды. Бұл Ата Заңның жоғары заңдық күші, нашарлататын заңдардың кері күшіне жол бермеу және меншік құқығының конституциялық кепілдіктерін сақтау принципі туралы.
Жоба бойынша Ақмола облысы кәсіпкерлердің құқықтарын қорғау кеңесінің төрағасы Валентина Геращенко өз пікірін бөлісті. Спикердің айтуынша, ол, ең алдымен, Конституцияның жаңа редакциясында құқықтық сенімділікті қамтамасыз ететін іргелі нормалардың сақталғанына қуантады.
«Конституция әлі де Қазақстан Республикасының бүкіл аумағында жоғары заңдық күшке және тікелей қолданысқа ие. Қазақстан Республикасы ратификациялаған заңдар мен халықаралық шарттарды міндетті түрде ресми жариялау туралы талап сақталды. Бұл азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын қорғау үшін өте маңызды», — деп атап өтті ол.
Оның бағалауы бойынша, азаматтардың жағдайын нашарлататын немесе оларға жаңа міндеттер жүктейтін заңдардың, сондай-ақ жауапкершілікті белгілейтін немесе күшейтетін заңдардың кері күшіне жол бермеу туралы нормалардың сақталуы ерекше маңызға ие. Бұл ретте бұрын жасалған құқық бұзушылық үшін жауапкершілік жойылған не жеңілдетілген жағдайда жаңа заңды қолдану бекітілді.
Бұрын 6-бапта, ал жаңа редакцияда - Конституцияның 8-бабында бекітілген меншік институты редакциясы өзгертпей сақталды. Құжат әлі күнге дейін мемлекеттік және жеке меншікті мойындайды және бірдей қорғайды. Меншікті пайдалану қоғам мен мемлекеттің мүддесіне сай болуға, қоршаған ортаға зиян келтірмеуге және басқа адамдардың құқықтарына нұқсан келтірмеуге тиіс, бұл ретте меншік құқығын жүзеге асырудың көлемі мен шегі Заңмен айқындалады.
Кәсіпкерлердің құқықтарын қорғау кеңесінің төрағасы ретінде Валентина Геращенко Конституцияның 29-бабын, соның ішінде жер заңнамасын іс жүзінде қолданудың ерекше маңыздылығын атап көрсетеді. Осы нормаға сәйкес Қазақстан Республикасының азаматтары заңды түрде сатып алынған кез келген мүлікке жеке меншік құқығына ие, ал мұрагерлік құқығына заңмен кепілдік беріледі.
Конституцияда соттың шешімінен басқа ешкім өз мүлкінен айырыла алмайтыны бөлек бекітілген. Мүлікті мемлекет мұқтажы үшін мәжбүрлеп иеліктен шығаруға заңда көзделген айрықша жағдайларда және баламалы өтеу шартымен ғана жол беріледі.
«Сонымен қатар, Ата Заң кәсіпкерлік қызметтің еркіндігіне және мүлікті кез келген заңды экономикалық қызмет үшін еркін пайдалануға кепілдік береді. Монополиялық қызмет заңмен реттелуге немесе шектелуге жатады, ал жосықсыз бәсекелестікке тыйым салынады», - деп атап өтті Валентина Геращенко.