ШҚО сұйытылған газ жеткізуге ерекше тәсілді қолдайды

Сұйытылған мұнай газының, соның ішінде әлеуметтік газ деп аталатын көлемдерін қайта бөлу мәселесі Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігінің және Шығыс Қазақстан облысының өңірлік құрылымдарының өкілдері қатысқан онлайн-кеңестің тақырыбына айналды. Талқылауға газды өткізумен айналысатын кәсіпкерлердің өтініші негіз болды.

Олар республикалық деңгейде жоспарланып отырған өзгерістерге – жаңа газ өңдеу зауытын салуға байланысты өңірде «көгілдір отын» тапшылығы туындауы мүмкін екеніне алаңдаулы.

Талқылау барысында айтылған негізгі уәж – ШҚО-да табиғи газдың болмауы.

ШҚО Кәсіпкерлер палатасы директорының экономикалық мәселелер жөніндегі орынбасары Сакен Абдуллин республикалық деңгейде шешім қабылдау кезінде өңірдің энергиямен қамту ерекшелігін ескеру маңызды екенін атап өтті.

«Шығыс Қазақстан облысы әлі күнге дейін газдандырылмаған. Халық, шағын және орта бизнес, сондай-ақ өнеркәсіптік кәсіпорындар үшін сұйытылған мұнай газы іс жүзінде баламасыз энергия көзі болып отыр. Біз жай ғана коммерциялық ресурс туралы айтып отырған жоқпыз – мәселе тұрғын үйлерді жылытуда, өндірістердің тұрақты жұмысында және жылыту маусымын қалыпты өткізуде», – деді Сакен Абдуллин.

Ресурстарды қайта бөлуге қатысты кез келген шешім облыстың нақты қажеттілігін ескере отырып қабылдануы тиіс. Соңғы жылдары газбен жылытатын кәсіпорындар мен үй шаруашылықтарының саны артты. Бұл үрдісті елемеуге болмайды.

Өңір өкілдерінің пікірінше, әлеуметтік газ көлемінің қысқаруы кәсіпорындардың тұрақты жұмысына және жылыту маусымының қалыпты өтуіне қауіп төндіруі мүмкін.

Соңғы жылдары облыста сұйытылған газға көшкен кәсіпорындар саны артқан. Осыған байланысты әлеуметтік газды тек халықтың тұрмыстық қажеттілігі үшін ғана емес, сонымен қатар ШҚО-ның энергиямен қамтудағы ерекше жағдайларын ескере отырып, өңірдің өнеркәсіптік кәсіпорындары үшін де пайдалану мүмкіндігін ресми түрде қарастыру ұсынылды.

Бұдан бөлек, бизнес өңірдің климаттық ерекшелігіне назар аударды.

Қыс мезгілінде құрамында бутан мөлшері жоғары газды теріс температурада пайдалану техникалық тұрғыдан қиын әрі қауіпсіз емес.

Жеткізу логистикасына да ерекше мән берілді. ШҚО үшін ең экономикалық тұрғыдан негізделген жеткізу көзі – Павлодар мұнай-химия зауыты болып қала береді. Қолданыстағы есептеулерге сәйкес, ПМХЗ-дан жеткізу кезінде теміржол құрамдас бөлігі жалпы жеткізу құнының шамамен 70%-ын құрайды. Басқа өңірлерден жеткізілген жағдайда көлік шығындары 100% және одан да жоғары деңгейге жетеді.

«Қазақстанда сұйытылған газ нарығы реттелетінін ескерсек, логистикалық шығындардың өсуі босату бағаларын арттыру арқылы өтелмейді. Бұл газбен жабдықтаушы ұйымдар үшін қаржылық шығындарға және жеткізілімдердің үзілу қаупіне әкелуі мүмкін», – деп түсіндірді кәсіпкерлер.

Энергетика министрлігінде тиеу мәселесі жергілікті атқарушы органдардың өтінімдеріне сәйкес тұрақты түрде жүзеге асырылатыны атап өтілді.

«Павлодар мұнай-химия зауытынан жеткізілімдерге келсек, 2026 жылға арналған жоспарға сәйкес, Шығыс Қазақстан осы нүктеден газ алатын болады», – деп хабарлады ведомство өкілдері.

Алайда ҚР Энергетика министрлігінің мәліметінше, Павлодардағы зауыт құрамында пропан мөлшері бутаннан жоғары газ жеткізе алмайды. Бұл технологиялық үдеріске және түсетін мұнай сапасына байланысты.

Сонымен қатар министрлікте қосымша өндіріс көлемі болған жағдайда Ақтөбе қаласындағы зауыттан құрамында пропан мөлшері жоғары газ жеткізу нұсқасы ұсынылды.

ШҚО кәсіпкерлері қысқы кезеңде мұндай нұсқаға дайын екенін жеткізді, өйткені қазіргі уақытта мұндай шикізатты Ресейден сатып алуға мәжбүр.

Газ жеткізілімдерін ұлғайту мәселесіне қатысты министрлікте жергілікті атқарушы органдар автокөлік санының, тұрғын үйлерді газбен жылытатын үй шаруашылықтарының және өнеркәсіптік кәсіпорындар санының артуын ескере отырып, әлеуметтік сұйытылған мұнай газы көлемін көбейту бойынша негіздеме ұсынуы тиіс екені түсіндірілді.

Қатысушылар салалық министрлік тарапынан қолдау болады деген үміт білдірді. Республикалық деңгейде қабылданатын шешімдер Шығыс Қазақстан облысының жылыту маусымындағы энергетикалық тұрақтылығына тікелей әсер етеді.