Әйелдер жүзі: жергілікті өндірістің тірегі – «Бір ауыл – бір өнім» жобасының жеңімпаздарының тарихы
«Атамекен» Ұлттық кәсіпкерлер палатасы жүзеге асыратын «Бір ауыл – бір өнім» (БАБӨ) жобасы Қазақстанда жергілікті өндірісті дамытудың басты алаңдарының біріне айналды. Қызығы, бүгінде жобаға қатысушылар мен финалистердің негізгі бөлігін әйел-кәсіпкерлер құрайды.
Алматы қаласы Кәсіпкерлер палатасының шағын кәсіпкерлікті қолдау және дамыту бөлімінің бастығы Жанар Ибрагимованың Алматы қалалық коммуникациялар қызметінде өткен баспасөз мәслихатында айтуынша, соңғы үш жылда жоба әйелдер кәсіпкерлігінің тұрақты өсуін көрсетіп келеді.
«БАБӨ ең алдымен әйел-кәсіпкерлер үшін өсу нүктесіне айналды. Үш жылда берілген 2523 кеңесшілік көмектің 1917-сін әйелдер алды. 198 финалистің 157-і де — әйелдер. Бұл жай ғана сандар емес, бұл әйелдердің өндіріс, қайта өңдеу және жергілікті брендтерді дамытуға қаншалықты белсенді араласып жатқанының көрсеткіші», — деді Жанар Ибрагимова.
Жоба 2023 жылдан бастап Ұлттық экономика министрлігінің қолдауымен жұмыс істейді. Оның басты мақсаты — жергілікті шикізаттан өңірлік өнімдерді дамыту, қайта өңдеуді қолдау және қазақстандық тауарлардың ішкі және сыртқы нарықтарға шығуына көмектесу.
Жанар Ибрагимованың сөзінше, әйелдер әсіресе ауыл шаруашылығы шикізатын қайта өңдеу, қолөнер, тамақ және сүт өнеркәсібінде табысты.
«Әйелдер көбінесе жергілікті шикізатты өңдеу және қосылған құны бар өнім жасау идеясымен келеді. Олар тұрақтырақ, сапа мен брендингке мұқият қарайды. Біздің міндетіміз — олардың жобаларын идеядан экспортқа дейін сүйемелдеу», — деп атап өтті ол.
Статистика бұл үрдісті растайды. 2023–2025 жылдары 2523 кәсіпкер кеңес алды: оның 1917-сі әйелдер және 606-сы ерлер. 198 финалистің ішінде — 157 әйел және 41 ер адам.
2025 жылы жоба аясында 821 өндіруші қатысқан 20 өңірлік көрме өтті. Өңірлік бренд-комитеттер өнімнің 200 түрін іріктеп, 60 финалисті таңдады.
Алматыда 40-тан астам кәсіпкер қатысты. Іріктеу қорытындысы бойынша 10 адам жартылай финалға шықты, ал үшеуі финалист атанды. Алматыдан төрт кәсіпкер (2024 жылғы бір финалист және 2025 жылғы үш финалист) 5 миллион теңгеден қайтарымсыз грант алды.
Үш жыл ішінде жоба аясында барлығы 116 жаңа бизнес және 584 жұмыс орны ашылды. Жалпы сомасы 642,1 млн теңгеге 136 гранттық жоба қаржыландырылды.
«2026 жылы өңірлік көрмелерде іріктелетін өнім саны екі есеге — 10-нан 20-ға дейін артады, ал финалистер саны 3-тен 10-ға дейін көбейеді. Бұл кәсіпкерлерге іріктеуден өтіп, әрі қарай сүйемелдеу мен қолдау алуға мүмкіндік береді», — деді Жанар Ибрагимова.
Қатысушылардың өнімдері бірте-бірте халықаралық нарықтарға шығуда. 2025 жылы БАБӨ финалистері Токиодағы FOODEX JAPAN көрмесіне қатысып, Астанадағы «Наурыз базары» жәрмеңкесіне қатысты және Франциядағы Mondial du Fromage халықаралық ірімшік байқауында жүлделі орындарға ие болды.
Сонымен қатар, Алматыдағы Көк базарда жобаның тұрақты халықаралық сауда нүктесі — Nomad Bazaar ашылды.
«Бір ауыл – бір өнім» жобасы жергілікті өндірісті қолдаудың қарапайым құралы ғана емес, жұмыс орындарын ашып, өңірлік брендтерді дамытып, қазақстандық өнімді халықаралық нарықтарға шығаратын кәсіпкерлер үшін нағыз өсу алаңына айналды.