ЭШФ АЖ-дағы техникалық ақаулар мен жеке шоттар мәселесі: ҚР Қаржы министрлігі мен «Атамекен» ҰКП бизнеске тұрақты мониторинг жүргізуге уәде берді
ЭШФ АЖ-дағы сессия лимиттері мен жеке шоттарды қолмен түзету — Астанада бизнес пен мемлекет арасында салықтық әкімшілендіруді цифрландыру мәселелері бойынша ауқымды келіссөздер өтті.
Бүгін «Атамекен» Ұлттық кәсіпкерлер палатасының алаңында ҰКП Төралқа Төрағасы Қанат Шарлапаевтың және ҚР Қаржы вице-министрі Әсет Тұрысовтың қатысуымен елдің бизнес қоғамдастығымен онлайн кездесу өтті. Кездесудің басты тақырыбы жаңа заңнамалық бастамалар емес, цифрландырудың «көзге көрінбейтін майданы» — соңғы апталарда қазақстандық бухгалтерлер мен қаржыгерлер үшін негізгі мәселеге айналған ақпараттық жүйелердің жұмысы болды.
Мысалы, салық төлеушілердің жеке шоттарындағы деректердің қате көрсетілуі мәселесі бұрыннан қордаланып келген. Негізсіз берешек пен өсімпұлдардың жаппай пайда болуы бизнес қоғамдастығында түсінбеушілік туғызды.
Қаржы министрлігі өкілдері бұрынғы жүйелерді толық өшіруді ақпанда жоспарлағанын, алайда кәсіпкерлердің өтінішімен өткен кезеңдер бойынша есептілікті толықтыру үшін ескі серверлер уақытша жұмысын жалғастырғанын түсіндірді. Осы цифрлық қатар жұмыс істеу есептеулерде сәйкессіздіктерге әкелген.
«Өткен демалыс күндері жаңарту бойынша ауқымды жұмыс жүргізілді. Қолдау қызметіне жүгінгендердің басым бөлігінің жеке шоттарына қатысты мәселелері шешілді. Ал өсімпұл әлі де қате көрсетіліп тұрған жағдайлар қолмен бақылауға алынды», — деді вице-министр Әсет Тұрысов.
Тұрақтылық үшін лимиттер
Электрондық шот-фактуралар жүйесі (ЭШФ АЖ) де айтарлықтай тексерістен өтті. Қарапайым қателік — «жеке тұлға» бағанындағы дұрыс қойылмаған белгі бизнес үшін күрделі кедергіге айналады.
Қазіргі жүйеде бұл деректі түзету жеткізушіні ауыстыру ретінде қабылданады. Ал реквизиттерді өзгертуге тыйым салынғандықтан, салық төлеушіге шот-фактураны толық кері қайтарып алу ғана қалады. Делдалдар үшін бұл тәуекелді арттырады, себебі салық органдары мұны табысты төмендету немесе негізсіз есепке алу ретінде бағалауы мүмкін.
«БСН өзгермейді, мекенжай өзгермейді, тек санат мәртебесі өзгереді. Бірақ жүйе икемсіз. Соның салдарынан не мерзімді бұзамыз, не айыппұл қаупімен қате деректермен қаламыз», — деді қатысушылар.
МКК өкілдері форматтық-логикалық бақылаудың (ФЛБ) қатаңдығын қайта қарауға дайын екенін мәлімдеді.
Сондай-ақ ірі компаниялардың автоматтандырылған скрипттері салдарынан серверлердің істен шығуын болдырмау үшін бір пайдаланушыға тәулігіне 700 сессия лимиті енгізілді. 3 млн пайдаланушы жағдайында бұл жүйеге тең қолжетімділікті қамтамасыз етеді.
Бизнес үшін оңтайлы өзгерістер
Енді кәсіпкерлерге қосымша ЭШФ жазу үшін бірінші негізгі шот-фактураның расталуын күтудің қажеті жоқ. Сонымен қатар, портал арқылы XML немесе Excel форматында 500-ге дейін құжатты жаппай жүктеу мүмкіндігі енгізілді.
«Атамекен» ҰКП Төралқа төрағасы Қанат Шарлапаев барлық мәселе тек бағдарламалық кодпен шешілмейтінін атап өтті. ҰКП-ға түскен шамамен жүйелі 110 мәселенің басым бөлігі әдіснамаға қатысты.
Мысалы, төлем тәсілін көрсету жолын толтырудағы нақты талаптардың болмауы құжаттардың заңдылығына қатысты дауларға әкеледі. МКК бұл жол міндетті болмаса, оны толтырмау бұзушылық емес екенін түсіндірді. Дегенмен, мәселе болашақта екіұшты түсіндірулерді болдырмау үшін пысықталуда.
Интерфейс мәселесі
Жаңа есеп беру интерфейсі кәсіби қоғамдастық тарапынан сынға ұшырады. Кезең-кезеңімен толтыру жүйесі бухгалтерлер үшін қолайсыз болып шықты.
«Біз визуалмыз. Алғашқы беттегі бір санды түзету үшін бізге есепті толық соңына дейін басып, сақтап, содан кейін қайта басына қайта оралу керек», — деді бизнес өкілдері.
Министрлік жүйелер әртүрлі тілде және деректер қисыны әртүрлі болғандықтан, ескі «Салық төлеуші кабинеті» нұсқасына қайту мүмкін емес екенін айтты. Алайда жақын арада бүкіл форманы алдын ала қарау режимін енгізу жоспарланып отыр. Бұл мамандарға «жіберу» батырмасын баспас бұрын толық бір қарап шығу мүмкіндігін береді.
Анықтамалар мен синхрондау мақсатында хабарламалар жіберу
Сондай-ақ, бизнес хабарламаларға қатысты нақты құқықтық біркелкіліктің жоқтығы мәселесін көтерді. Ондағы орындау мерзімдерінің көрсетілмеуі кәсіпкерлер тарапынан есепті қай күні – жұмыс күндері ме, жоқ күнтізбелік күндері жіберу керектігіне қатысты күмән тудырады. МКК бұл мәселені шешу үшін хабарламаларға дедлайнды автоматты түрде енгізуді жоспарлап отыр.
Қаржы министрлігі ақаулардың көпшілігін 2023 жылғы деректерді көшірумен байланыстырады. Техникалық себептермен «қабылданбады» мәртебесін алған өтінімдер бойынша қолжетімділік жақын уақытта қалпына келтіріледі.
Қорытынды
Кездесу нәтижесінде өзара іс-қимыл форматы өзгертілді — енді Қаржы министрлігі, МКК және «Атамекен» ҰКП ай сайын техникалық кеңестер өткізеді.
«Бизнес мәселелерін жедел түрде тыңдауымыз керек. Егер әдістемелік қиындықтар туындаса, олар жиналып жатып қалмауы қажет», — деді Қанат Шарлапаев.
Министрлік IT-қоғамдастықпен ашық жұмыс істеуге, әзірлеушілерге арналған ресурстарды жетілдіруге және жаңартылған SDK-ларды уақтылы жариялауға уәде берді.
Жалпы, бизнес қоғамдастық өзгерістерге әлі де сақтықпен қарап отыр. Дегенмен, ағымдағы техникалық мәселелерді жедел шешу мемлекет пен салық төлеушілер арасындағы сенімді нығайтуға негіз бола алады.