Қазақстанда биогаз дами ала ма?

«Атамекен» ҰКП алаңында Германияның DENA энергетикалық агенттігімен бірлесіп «Қазақстандағы биогаз қалдықтарды басқарудан тұрақты энергияға» тақырыбында Орнықты даму және ESG кеңесінің отырысы өтті. Қатысушылар тәжірибелік кейстерді, халықаралық тәжірибені және саланы дамытудағы негізгі кедергілерді талқылады.

Отырысты аша отырып, Орнықты даму және ESG кеңесінің төрағасы Юлия Якупбаева әртүрлі салалар үшін қолданбалы шешім ретінде биогазды дамытудың өзектілігін атап өтті.

«Жалпы биотехнология тақырыбы, биогаз тақырыбы фермерлер сегменті үшін ғана емес, сонымен қатар пайдаланушылардың кең ауқымы үшін де аса өзекті. Тұрақты энергетикаға көшу тұрғысынан алғанда, бұл бір ферманың энергия қажеттіліктеріне негізделген және ірі компаниялар, соның ішінде қонақүйлер, мейрамханалар және т.б. үшін қалдықтарды басқару мәселелерін шешуге дейін кеңейтілетін өте жақсы құрал».

Отырыс аясында «Агрофирма Құрма» ЖШС-нің практикалық тәжірибесі ұсынылды. Биогаз станциясының басшысы Сұлтан Қаспақов жобаның пайдалану нәтижелері мен экономикасы туралы айтып берді.

«Біз құстардың қоқысын айтарлықтай көлемде өңдеп жатырмыз және барлық пайдалану уақытында станциялар 15 миллион киловатт сағат электр энергиясын өндірді. Бәрі жақсы болған кезде, барлық технология жұмыс істеп тұрса, біз жылына 100-ден 190 миллион теңгеге дейін табыс табамыз. Негізінде, егер бәрі дұрыс және ұтымды түрде салынса, көптеген қиындықтарды еңсеруге болады және станцияның өзін-өзі ақтауына әбден болады. Менің бағалауым бойынша – 5-10 жылдың ішінде өзін-өзі ақтайды».

Германияның DENA энергетикалық агенттігінің өкілі Тони Рейнхольц халықаралық тәжірибені таныстырды.

«Германияда биогаздың дамуы мемлекеттік органның қолдауы есебінен қарқынды өсу кезеңінен өтті, содан кейін тиімділік пен икемділікке баса назар аударылды. Бүгінде биогаз электр энергиясының шамамен 6 пайызын қамтамасыз етеді және оның шешуші рөлі – жел мен күннен төмен энергия өндіру кезеңдерінде электр желісін теңестіру».

Пікірсайысқа қатысушылар саланы дамыту үшін негізгі сын-қатерді атап өтті. Бүгінде Қазақстанда биогаз негізінен ірі өндірушілер есебінен дамуда, ал шағын және орта шаруашылықтардың сегменті ірі шешімдердің рентабельділігіне байланысты іс жүзінде жабық күйінде қалып отыр. Бұл ретте жобалардың экономикасы тек электр энергиясына ғана емес, сонымен қатар органикалық тыңайтқыштарға да негізделеді, бұл импортқа тәуелділіктің жоғары болуын ескере отырып, әсіресе маңызды. Сондай-ақ сала хабардарлықтың төмендігі мен біліктіліктің жетіспеушілігіне тап болып, оның әлеуетін соңына дейін жеткізе алмай отыр.

Айгүл Қаратаева, биогаз жөніндегі сарапшы, саланы мемлекеттік саясатпен байланыстыру қажеттігін атап өтті.

«Бүгінгі күні қолданыстағы қолдау шаралары бар, бірақ олар биогаз жобаларының барлық түрлерін қамтымайды. Бұл ретте сала іс жүзінде әртүрлі мемлекеттік органдар арасында бөлінген және соның нәтижесінде біз оның толыққанды дамуы үшін қажетті құралдарды ала алмаймыз. Сондықтан биогазды дамытуға тұтас көзқарасты қалыптастыру үшін реттеушілермен өзара іс-қимылды күшейту, ақпаратты жүйелі түрде жеткізу және оны халықаралық тәжірибемен қолдау маңызды».

Сондай-ақ талқылау барысында қатысушылар түйінді проблемалық мәселелерді, соның ішінде шағын және орта шаруашылықтар үшін шешімдердің жоқтығын, қаржыландыруға қолжетімділіктің шектеулілігін, хабардарлықтың төмендігін, сондай-ақ тарифтік саясат пен мемлекеттік қолдау шараларын жетілдіру қажеттілігін атап өтті.

Отырыс қорытындысы бойынша барлық айтылған ұсыныстар мен проблемалық мәселелер жүйелендіріліп, хаттама түрінде рәсімделетіні және  әрі қарай пысықтау үшін бейінді мемлекеттік органдарға жіберілетіні атап өтілді.

Кеңес Германияның тәжірибесін ескере отырып, мемлекеттік қолдау шараларын өзектендіруге және тұтастай алғанда Қазақстанда биогаз саласын дамыту бойынша сараптамалық жұмысты жалғастыруға дайын екендігін растады.