Брендтер дүниеге келетін мекен: «Бір ауыл – бір өнім» көрмесінде Шығыс Қазақстан өз қазынасын таныстыруда

Кейбір іс-шараларды жай ғана көрме деп атау қиын. Олар адамды туған жердің адамдарына, дәстүріне, иісіне, дәміне және тағылымды тарихына жетелейтін ерекше саяхат іспетті. Шығыс Қазақстанның түкпір-түкпірінен келген шеберлерді, қолөнершілерді, фермерлер мен кәсіпкерлерді бір шаңырақ астына тоғыстырған «Бір ауыл – бір өнім» өңірлік көрмесі дәл осындай әсер сыйлады.

Мұндағы әр үстел – туған өлке туралы үлкен кітаптың жеке бір тарауы секілді. Әр бұйым – өз ісіне деген сүйіспеншіліктің көрінісі. Әр қатысушы – таланты мен тәжірибесін, туған жердің байлығын бірегей өнімге айналдыра білген жан.

«Атамекен» Ұлттық кәсіпкерлер палатасы жүзеге асырып келе жатқан «Бір ауыл – бір өнім» жобасы әлдеқашан қарапайым байқау шеңберінен шығып кеткен. Оның басты идеясы қарапайым болғанымен, мәні терең: әр ауылдың өз ерекшелігі бар. Бір жерде ол – ғасырлардан жеткен қолөнер дәстүрі болса, енді бір жерде – табиғаттың қайталанбас байлығы. Ал кейбір ауылдардың басты қазынасы – кең нарыққа лайық өнім шығара алатын еңбекқор адамдар.

Биылғы көрме Шығыс Қазақстан облысының барлық дерлік ауданынан келген қырықтан астам қатысушыны біріктірді. Бірі үшін бұл кәсіпкерлік жолындағы алғашқы маңызды қадам болса, енді бірі үшін туған ауылынан тыс жерлерге танылудың мүмкіндігіне айналды.

Ал көрмеде тамашалайтын дүние аз емес.

Ауа балғын бал мен хош иісті шөптердің жұпар иісіне толы. Сөрелерде ара шаруашылығы өнімдері салынған алтын түстес құтылар көз тартады. Қасында Алтай табиғатының сыйынан әзірленген бал-витаминді қоспалар самсап тұр. Келушілердің ерекше қызығушылығын тау мен орманның тынысын сақтап қалғандай көрінетін шөп шайлары мен емдік шөп жинақтары тудырады.

Олардың жанында өңірдің бүгінгі таңда нағыз брендіне айналып келе жатқан балқарағай майы мен балқарағай халуасын өндірушілер орналасқан.

Сәндік-қолданбалы өнер шеберлерінің бұйымдары да ерекше әсер қалдырады. Ұлттық киімдер мен сәндік аксессуарлар, киізден, жүннен және табиғи былғарыдан жасалған бұйымдар, авторлық қуыршақтар мен тоқыма ойыншықтар, зергерлік әшекейлер мен ұлттық кәдесыйлар – мұның бәрі жай ғана тауар емес. Бұл – ұрпақтар сабақтастығын өрнек, материал және қол еңбегі арқылы жеткізетін рухани мұра.

Көрме бұрыштарының бірінде келушілер ағаштан жасалған бұйымдарды ұзақ тамашалайды. Ағаштың жылы реңктері, әсем сызықтары мен нәзік оюлары әр туындының шебер жанынан туғанын аңғартады. Қасында қолдан жасалған сәндік шамдар, табиғи косметика және үй интерьеріне арналған ерекше бұйымдар қойылған.

Көрменің маңызды бөлігін азық-түлік өнімдері құрайды. Үй жағдайында дайындалған ірімшіктер, қымыз, сүт өнімдері мен кондитерлік тағамдар – барлығы да жергілікті өндірушілердің қолынан шыққан. Олар жаппай өндірістен гөрі сапаға, табиғилыққа және дәстүрлі рецептураға басымдық береді.

Қатысушылар үшін бұл көрме өз өнімін таныстыратын алаң ғана емес, бизнесті дамытудың жаңа мүмкіндігі. Байқау қорытындысында сарапшылар комиссиясы жобаларын қорғауға жолдама алатын 20 жартылай финалисті анықтайды. Ал үздік он жеңімпаз бес миллион теңгеге дейін қаржыландыру қарастырылған гранттық байқауға қатысу мүмкіндігіне ие болады.

Көптеген кәсіпкерлер үшін бұл шағын отбасылық істі танымал брендке айналдырудың нақты жолы.

«Біз бірнеше ара ұясынан бастадық. Бүгінде өніміміз аудан шегінен тыс жерлерге де танылып үлгерді. Жоба өзіміз туралы айтуға, жаңа тұтынушылар табуға және өндірісті қалай дамыту керектігін түсінуге мүмкіндік береді. Ауыл кәсіпкері үшін мұның маңызы зор», – дейді бал өнімдерін өндіруші көрме қатысушысы Петр Чащин.

Халықтық қолөнер шеберлері де жоба туралы ерекше ықыласпен әңгімелейді.

«Әр бұйым қолмен жасалады. Біз ою-өрнектер арқылы ата-бабаларымыздың тарихын, мәдениеті мен дәстүрін сақтаймыз. Осындай көрмелер ұлттық қолөнердің тек мәдени мұра ғана емес, табысты кәсіп көзі де бола алатынын көрсетеді», – дейді былғары бұйымдарын жасаушы шебер Иван Пшеничный.

Көрмеге келген қонақтар да өз таңданыстарын жасырмайды.

«Ауылдарымызда осыншама қызықты өнім өндірілетінін күтпеппін. Көптеген бұйымдар ірі қалалардағы немесе шетелдік шеберханалардағы авторлық жұмыстардан кем түспейді. Мұның бәрі өзіміздің Шығыс Қазақстанда жасалғанын білу ерекше қуантады», – дейді Өскемен қаласының тұрғыны.

Тағы бір келуші көрмеге қызығушылықпен келгенін, ал қайтарда қолы толған сатып алған заттармен кеткенін күліп айтып берді.

«Өнімнің сапасын көріп, оны жасап отырған адамдармен танысқанда жергілікті тауарларға деген көзқарасың өзгереді. Мұнда жан бар, тарих бар және нағыз сапа бар», – дейді ол.

Міне, «Бір ауыл – бір өнім» жобасының басты құндылығы да осында. Ол тек жаңа өнім шығаруға көмектеспейді. Ол ауылдардың әлеуетін ашуға, дәстүрлерді сақтауға, еңбек адамдарын қолдауға және жаңа өңірлік брендтерді қалыптастыруға ықпал етеді.

Бәлкім, дәл бүгін осы көрмеде ұсынылған ондаған өнімнің арасынан ертең Шығыс Қазақстанның символына айналатын жаңа брендтер дүниеге келіп жатқан болар.

Ал әзірге көрме залы қонақтардың әңгімесіне, бал мен шөптің жұпар иісіне, зергерлік бұйымдардың жарқылына және қолдан жасалған дүниелердің жылуына толы. Осылардың бәрі біріге келіп, таланттың, еңбектің және туған жерге деген сүйіспеншіліктің адам өміріндегі үлкен іске қалай айналатыны туралы әсерлі хикаяны баяндайды.