«Атамекен» ҰКП Энергетика комитетінде қуат нарығы мен электр энергетикалық жүйедегі жиілік реттеу мәселелері талқыланды
«Атамекен» ҚР Ұлттық кәсіпкерлер палатасы Президиумы жанындағы Энергетика комитетінің отырысында қуат нарығындағы k4 және k5 коэффициенттерін, сондай-ақ қуат нарығы қағидаларын жетілдіру, Қазақстанның Бірыңғай электр энергетикалық жүйесінде (БЭЖ) жиілік пен қуатты бастапқы және қайталама реттеу тетіктерін дамыту мәселелері қаралды.
Талқылауға Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігінің, «KEGOC» АҚ-ның, энергия өндіруші ұйымдардың, генерация объектілерінің, отандық тауар өндірушілердің және сарапшылар қауымдастығының өкілдері қатысты.
Күн тәртібіндегі алғашқы мәселе аясында қатысушылар қуат нарығында k4 және k5 коэффициенттерін қолдану тәсілдерін қарастырды. Қуат нарығы генерациялайтын қуаттардың дайындығын қамтамасыз етудің, күзгі-қысқы кезеңнен сенімді өтудің және электр энергетикалық жүйенің тұрақты жұмысын сақтаудың негізгі құралдарының бірі екені атап өтілді.
Отырыс барысында Энергетика министрлігі нарық қатысушыларының k4 коэффициентін қолдануға қатысты ұстанымын ескергені айтылды. Соның нәтижесінде k4 коэффициентін бүкіл электр станциясына емес, нақты энергия блогына қолдануды көздейтін блоктық қағидат қолдау тапты.
Комитет мүшелерінің пікірінше, бұл тәсіл техникалық және экономикалық тұрғыдан анағұрлым тиімді, өйткені нақты генерациялайтын жабдықтың жай-күйі мен жұмысын ескеруге мүмкіндік береді. Сонымен қатар ол энергия өндіруші ұйымдарға түсетін қаржылық жүктеменің әділетсіз ұлғаю қаупін төмендетіп, коэффициентті қолданудың нысаналы сипатын күшейтеді.
Сондай-ақ қатысушылар k5 коэффициентін және қуат нарығы қағидаларының өзге де ережелерін генерациялайтын қуаттардың техникалық жай-күйін, жөндеу науқандарын, Қазақстан БЭЖ-інің сенімділігін және энергия өндіруші ұйымдардың қаржылық тұрақтылығын ескере отырып, талқылауды жалғастыруға келісті.
Күн тәртібіндегі екінші мәселе Қазақстанның Біртұтас электр энергетикалық жүйесінде жиілік пен қуатты бастапқы және қайталама реттеу тетіктерін дамытуға арналды. Бұл мәселе бойынша «Атамекен» ҚР ҰКП Энергетика және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық департаментінің басқарушы директоры – директоры Жақып Хайрушев баяндама жасады. Сонымен қатар «KEGOC» АҚ-ның жиілік пен белсенді қуатты автоматты реттеу жүйесіне қатысуға дайын электр станцияларының тізбесі туралы ақпараты назарға алынды.
Отырыста атап өтілгендей, жиілікті бастапқы реттеу және жиілік пен қуатты автоматты реттеу (ЖҚАР) арқылы жүзеге асырылатын қайталама реттеу – электр энергетикалық жүйенің сенімді жұмыс істеуінің маңызды элементтері. Электр энергиясын тұтыну көлемінің артуы, жаңартылатын энергия көздері үлесінің көбеюі, жаңа өнеркәсіптік және цифрлық жүктемелердің іске қосылуы жағдайында бұл мәселе жүйелік оператор, генерация секторлары, тұтынушылар және бизнес үшін ерекше практикалық маңызға ие.
Комитет «Атамекен» ҰКП-ның Қазақстан БЭЖ-інде жиілік пен қуатты бастапқы және қайталама реттеу тетіктерін дамыту жөніндегі жол картасын әзірлеу туралы ұсынысын қолдады.
Сондай-ақ электр станцияларының жиілік пен қуатты реттеу процесіне қатысуға техникалық дайындығына ерекше назар аударылды. Атап айтқанда, турбиналық жабдықты автоматты реттеу жүйелері, белсенді қуатты басқару құрылғылары, телемеханика құралдары, өлшеу, байланыс, диспетчерлендіру жүйелері және олардың АРЖҚ жүйесімен интеграциясы сөз болды.
«Атамекен» ҰКП ұстанымына сәйкес, мұндай іс-шаралар генерациялайтын жабдықтың техникалық дайындығымен тікелей байланысты болғандықтан, оларды қаржыландыру қуат нарығы арқылы жүзеге асырылуы тиіс. Сонымен қатар генерация объектілерінің АРЖҚ жүйесіне қатысуы экономикалық тұрғыдан тиімді болуы қажет. Ол дайындық үшін төлемді, нақты қатысқаны үшін төлемді, қосымша шығындардың өтемақысын және инвестициялардың қайтарымын қамтамасыз ететін түсінікті тетікті қамтуы тиіс.
Отырысқа қатысушылар тиісті құзыреті мен өндірістік мүмкіндіктері болған жағдайда, генерация объектілерін жаңғырту жұмыстарына отандық тауар өндірушілерді, инженерлік және сервистік ұйымдарды кеңінен тартудың маңыздылығын да атап өтті.
Ұлттық кәсіпкерлер палатасында жиілік пен қуатты реттеу тетіктерін дамыту электр энергетикалық жүйенің сенімділігін арттыру, генерацияны жаңғырту, жүйелік қызметтер нарығын дамыту және энергетикалық жобаларға отандық өндірушілердің қатысуына қолайлы жағдай жасау жөніндегі кешенді міндеттердің ажырамас бөлігі ретінде қарастырылуы тиіс екені атап өтілді.