Нәтижеден бас тартпау: «Сіздің құқығыңыз» жобасының кезекті эфирі не көрсетті
«Сіздің құқығыңыз» жобасының кезекті эфирі бұл жолы ерекше форматта өтті. Кәсіпкерлердің сұрақтарына судья емес, салық органдары мен сот саласында мол тәжірибесі бар қолданыстағы жеке практик Какишева Рсалды Болатовна жауап берді.
Кездесу барынша тәжірибелік сипатта болды. Күрделі заң терминдері мен ұзақ теориялық түсіндірмелерге емес, кәсіпкерлік қызмет барысында кездесуі мүмкін нақты жағдайларға басымдық берілді. Барлығы қарапайым әрі түсінікті тілде түсіндірілді.
Кездесудің негізгі ойларының бірі – өз құқықтарыңды қорғау мүмкіндігін алдын ала жоққа шығармау керек. Әрбір дау жеке қарастырылады, оның нәтижесін алдын ала болжау мүмкін емес. Дегенмен кәсіпкер заңда көзделген мүмкіндіктерді пайдаланып, өз ұстанымын қорғауы маңызды.
WhatsApp-тағы хат алмасудың да маңызы болуы мүмкін
Талқыланған мысалдардың бірі қосалқы мердігерлік шарт жасасқан екі жеке кәсіпкердің арасындағы жағдайға қатысты болды.
Белгілі бір кезеңде тапсырыс беруші орындалып жатқан жұмыстың сапасына немесе оны орындау тәртібіне көңілі толмай, мердігерге WhatsApp арқылы шағым жолдаған. Тараптар арасында хат алмасу басталып, мердігер өз уәждерін келтіріп, шағымға іс жүзінде жауап берген.
Тапсырыс беруші бұл дәлелдермен келіспей, Тұтынушылардың құқықтарын қорғау департаментіне жүгінген. Тексеру нәтижесінде кәсіпкерге шағымға жауап беруді және анықталған бұзушылықтарды жоюды міндеттейтін нұсқама беріліп, әкімшілік хаттама толтырылған.
Кәсіпкер мұндай қорытындымен келіспей, сотқа жүгінген. Даудағы негізгі мәселелердің бірі – WhatsApp-тағы хат алмасуды шағымға берілген жауап ретінде қарастыруға бола ма деген сұрақ болды.
Бұл мысал кәсіпкерлердің хат алмасуды, құжаттарды және өз әрекеттерін растайтын басқа да дәлелдерді сақтауы қаншалықты маңызды екенін көрсетеді. Кейбір жағдайларда мессенджердегі қарапайым хабарламалардың өзі дәлелдемелік базаға айналуы мүмкін.
Камералдық бақылау: мемлекеттік органның қорытындысымен әрдайым келісе берудің қажеті жоқ
Тағы бір мысал камералдық бақылауға қатысты болды.
Мұндай жағдай контрагенттердің бірінің тіркеуі жарамсыз деп танылған кезде туындауы мүмкін. Соның салдарынан екінші кәсіпкер автоматты түрде камералдық бақылауға түседі.
Алайда бұл бизнес мемлекеттік орган қойған талаптармен бірден келісуі керек дегенді білдірмейді. Кәсіпкер өз дәлелдерін ұсынып, тараптар арасында нақты шаруашылық операциялар мен өзара есеп айырысулар болғанын дәлелдеуге құқылы.
Рсалды Какишева атап өткендей, мұнда талаптардың мазмұнына ғана емес, процедураның сақталуына да назар аудару маңызды. Егер бақылау шараларын жүргізу барысында процедуралық бұзушылықтарға жол берілсе, бұл да талаптарды шағымдану кезінде маңызды рөл атқаруы мүмкін.
Сондықтан кәсіпкер жағдайды жан-жақты бағалауы керек: не болды, қандай құжаттар бар, мемлекеттік орган қандай әрекет жасады және белгіленген рәсім сақталды ма?
Мемлекеттік сатып алуда жеңімпаз барлық талаптарға сай болуы керек
Үшінші мысал мемлекеттік сатып алуға қатысты болды.
Қарастырылған жағдайда жеңімпаз ретінде біліктілік талаптарына сәйкес келмейтін өнім беруші танылған. Атап айтқанда, қызметкерлердің жұмыс тәжірибесіне және қажетті материалдық-техникалық базаның болуына қатысты мәселелер туындаған.
Бұл мысал мемлекеттік сатып алуда тек қорытынды хаттамаға немесе жеңімпаз мәртебесіне ғана мән берілмейтінін көрсетеді. Егер қатысушы белгіленген талаптарға сәйкес келмесе, оны конкурсқа жіберу және жеңімпаз деп тану мәселелері де шағымдану нысаны болуы мүмкін.