Бизнеске арналған қаржы. Алматыда ШОБ-ты жеңілдікпен несиелеудің жаңа шарттары талқыланды

Жылдық мөлшерлеме 6%-дан басталады, қаржыландыру көлемі 86,5 млн теңгеге дейін, мерзімі жеті жылға дейін – Алматы қаласының Кәсіпкерлер палатасында бизнес өкілдеріне «Almaty Business – 2030» бағдарламасының жаңартылған шарттары таныстырылды

Қолжетімді қаржыландыру шағын және орта бизнес үшін ең өзекті мәселелердің бірі болып қала береді. Қанша қаражат алуға болады, қандай пайызбен, қанша мерзімге беріледі, қандай кепіл қажет және ең бастысы – бүгінде жеңілдетілген несиеге кімдер үміткер бола алады? Осы мәселелер Алматы қаласы «Атамекен» Кәсіпкерлер палатасының микро және шағын бизнесті дамыту және қолдау жөніндегі Салалық кеңесінің отырысында басты тақырыпқа айналды.

Кездесуге Алматы қаласы Кәсіпкерлер палатасының директоры Чингисхан Маманов модераторлық етті. Талқылауға Салалық кеңес мүшелері мен қала кәсіпкерлері қатысты. Қаржыландырудың жаңартылған шарттарын «Almaty» МҚҰ» ЖШС Басқарма төрағасының орынбасары Амангельды Утешев және ұйымның Несиелеу департаментінің директоры Айбар Ешкеев таныстырды.

Кәсіпкерлерге 2026 жылғы 29 маусымнан бастап «Almaty Business – 2030» кәсіпкерлікті дамытудың өңірлік бағдарламасына енгізілген өзгерістер, сондай-ақ қолданыстағы несие өнімдері туралы айтылды.

Бағдарламаның басты міндеті – Алматыдағы микро, шағын және орта бизнеске баламалы әрі қолжетімді қаржыландыру көзін ұсыну. «Almaty» МҚҰ арқылы кәсіпкерлер 20 мың АЕК-ке дейін – 86,5 млн теңгеге дейін қаржыландыру ала алады. Қаражат инвестициялық мақсаттарға да, айналым қаражатын толықтыруға да беріледі.

Мөлшерлеме қарыз алушының санаты мен жобаға байланысты. Жылдық 6% мөлшерлеме, атап айтқанда, әлеуметтік кәсіпкерлерге, Алматы қаласының Индустриялық аймағы мен шағын өнеркәсіптік парктерінің резиденттеріне, креативті индустрия жобаларына, гастрокөшелерге, креативті хабтарға, коворкинг-орталықтарға және басқа да бірқатар бағыттарға қарастырылған. Бекітілген қызмет түрлерінің тізбесіне сәйкес келетін өзге ШОБ жобалары үшін мөлшерлеме жылдық 9% құрайды.

Инвестициялық мақсаттарға несие 84 айға дейін – жеті жылға дейін, ал айналым қаражатын толықтыруға 36 айға дейін беріледі. Бұл ретте жекелеген транштардың мерзімі 12 айдан аспауға тиіс.

Кездесуге қатысушыларды кепілмен қамтамасыз ету талаптары да ерекше қызықтырды. МҚҰ кепіл ретінде жылжымалы және жылжымайтын мүлікті қарастырады. Олардың қатарында жер учаскелері, тұрғын үй және коммерциялық нысандар, көлік пен арнайы техника, жабдықтар болуы мүмкін. Сондай-ақ жеке және заңды тұлғалардың кепілдіктері қарастырылған.

Сонымен қатар МҚҰ-да кепілсіз өнімдер де бар. «Стандарт» микрокредиті бойынша жұмыс істеп тұрған бизнес 1 500 АЕК-ке дейін – 6,487 млн теңгеге дейін бір жылға дейінгі мерзімге жылдық 12%-бен қаржы ала алады. Әлеуметтік кәсіпкерлік субъектілерінің тізіліміне енгізілген кәсіпкерлер үшін жеке кепілсіз өнім қарастырылған: инвестицияға 1 300 АЕК-ке дейін – 5,622 млн теңге, айналым қаражатын толықтыруға 500 АЕК-ке дейін – 2,162 млн теңге. Мөлшерлеме жылдық 6%, несие мерзімі бес жылға дейін.

Алайда әңгіме тек бағдарламаның шарттарын таныстырумен шектелген жоқ. Кәсіпкерлер талқылауды бірден практикалық мәселелерге бұрды.

Негізгі сұрақтардың бірі – бағдарламаның сауда саласы үшін қолжетімділігі. Бизнес өкілдері несие берілетін қызмет түрлерінің тізбесін кеңейтіп, оған бөлшек сауданы, ең алдымен үй жанындағы дүкендерді, сондай-ақ көтерме сауданы – базарлар мен нарықтарды қосуды ұсынды.

Бүгінде бағдарлама аясында қаржыландыруға рұқсат етілген салалар тізіміне, атап айтқанда, өңдеу өнеркәсібі, уақытша тұру қызметтері, қоғамдық тамақтанудың жекелеген жобалары, креативті индустриялар мен IT, балабақшалар және басқа да бірқатар бағыттар кіреді. Ал кәдімгі бөлшек және көтерме сауда қолданыстағы тізімде қарастырылмаған.

Алматы үшін бұл мәселе айрықша өзекті. Өйткені қаладағы шағын бизнестің едәуір бөлігі дәл осы сауда саласында шоғырланған. Мұндай кәсіпкерлердің айналым қаражатына, жабдықтарын жаңартуға және бизнесті дамытуға деген қажеттілігі басқа салалардағы кәсіпкерлерден кем емес.

Бизнес өкілдері сондай-ақ несие мерзімдері, кепілге қойылатын талаптар және өтінімнің қандай себептермен мақұлданбауы мүмкін екені туралы егжей-тегжейлі сұрады.

МҚҰ өкілдерінің түсіндіруінше, өтінімді қарау кезінде бизнес-жобаның өзі ғана емес, басқа да бірқатар талаптар ескеріледі. Кәсіпкер Алматы қаласында тіркеліп, өз қызметін осы қалада жүргізуге тиіс, ал оның ЭҚЖЖ коды бағдарлама шарттарына сәйкес келуі қажет. Қарыз алушының салықтар мен бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер бойынша мерзімі өткен берешегі, сондай-ақ банктер мен өзге қаржы-несие ұйымдары алдында кешіктірілген қарызы болмауға тиіс. Сонымен қатар несие тарихы, ұсынылған құжаттар топтамасының толықтығы және кепіл мүлкінің МҚҰ талаптарына сәйкестігі ескеріледі.

Бағдарлама шарттарын өтінімдерді қабылдап, қарайтын мамандармен тікелей талқылауға мүмкіндік беретін осындай кездесулер мәселені екі тараптың көзқарасымен бағалауға жол ашады. Қаржы институттары қолданыстағы тетіктер мен талаптарды түсіндірсе, кәсіпкерлер іс жүзінде кездесетін кедергілерді ортаға салады.

Салалық кеңес үшін бұл диалогтың тағы бір маңызы – бизнестен түскен ұсыныстар, оның ішінде несие берілетін салалардың тізбесін кеңейту мәселесі Кәсіпкерлер палатасының алдағы жұмысына негіз болады.

Түптеп келгенде, кез келген қолдау бағдарламасының тиімділігі онда қанша құрал қарастырылғанымен емес, сол құралдардың нақты бизнес үшін қаншалықты қолжетімді екенімен өлшенеді. Бүгінгі талқылау кәсіпкерлерге жеңілдетілген мөлшерлемелермен қатар, түсінікті ережелер, қолайлы кепіл талаптары және Алматыдағы шағын бизнестің едәуір бөлігі жұмыс істейтін салаларда қаржыландыру алу мүмкіндігі қажет екенін көрсетті.