Медициналық тосынсыйсыз бизнес: кәсіпкерлер 2026 жылы МӘМС туралы нені білуі керек

Төлемдердегі бір ғана қателік бизнеске бухгалтердің қосымша жұмысына ғана емес, қызметкердің сақтандырылған мәртебесінен айырылуына да әкелуі мүмкін. 2026 жылы МӘМС жүйесінде қандай маңызды өзгерістер бар екені Кәсіпкерлер палатасы ВКО алаңында өткен дөңгелек үстелде талқыланды. Кездесуге «Әлеуметтік медициналық сақтандыру қоры» КЕАҚ ШҚО бойынша филиалы директорының орынбасары Ирина Степанова қатысты.

Кездесу жұмыс берушілер, өзін-өзі жұмыспен қамтығандар және маусымдық жұмысшыларды пайдаланатын кәсіпкерлер үшін ерекше маңызды болды.

Ирина Степанованың айтуынша, бірнеше жыл бұрын демалыс ақысын аудару кезіндегі қателіктер салдарынан Қазақстан бойынша 200 мыңнан астам қызметкер уақытша сақтандырылған мәртебесінен айырылған.

«Жұмыс берушілер жарналарды демалыс ақысы төленген ай үшін бір төлеммен аударған. Нәтижесінде жүйеде төленбеген күнтізбелік ай қалыптасып, қызметкердің сақтандырылмаған мәртебесіне әкелді», — деп түсіндірді ол.

Қазір мұндай жағдайлар жекелеген сипатта кездеседі. Дегенмен жұмыс берушілер бұл талапты ескергені жөн: ұзақ мерзімді демалыс кезеңіне арналған төлемді бір төлем тапсырмасымен жүргізу қажет, бірақ соманы демалыс күндеріне пропорционалды түрде айлар бойынша бөлу керек.

2026 жылы өзін-өзі жұмыспен қамтыған азаматтарға да ерекше назар аударылуда. Олар үшін табыстың 4%-ы мөлшерінде бірыңғай әлеуметтік төлем қарастырылған. Бұл сома автоматты түрде ОПВ, ОПВР, әлеуметтік аударымдар және МӘМС бағыттарына бөлінеді — әрқайсысына 1%-дан.

«Арнайы салық режимі шеңберінде жұмыс істеу үшін жеке ағымдағы шот болуы қажет. Бұл жеке қаражат пен кәсіпкерлік қызметке қатысты қаражатты бөлуге мүмкіндік береді», — деді Ирина Степанова.

Бұл шағын бизнес үшін әсіресе маңызды. Жеке және жұмысқа арналған қаражатты бөлек жүргізу төлемдер кезінде және табысты растауда туындайтын түсініспеушіліктердің алдын алуға көмектеседі.

Құрылыс, ауыл шаруашылығы, туризм және басқа да маусымдық салаларда жұмыс істейтін ШҚО кәсіпкерлері үшін тағы бір маңызды мәселе бар.

Маусымдық жұмыс аяқталып, табыс болмаған кезде сақтандыру жарналарын төлеуде үзіліс пайда болуы мүмкін. Сақтандырылған мәртебесін сақтау үшін қызметкер жарналарды өз бетінше төлей алады немесе Мансап орталығы арқылы жұмыссыз ретінде тіркеле алады. Бұл жағдайда жарналарды жергілікті бюджет төлейді.

Жұмыс беруші үшін бұл қызметкерлерді ресми рәсімдеуге және олардың жұмыс кезеңдерін дұрыс көрсетуге тағы бір себеп.

Кездесуде еңбек мигранттарына қатысты мәселелер де жеке талқыланды. Тұруға ықтиярхаты бар шетелдіктер жарналарды тұрақты төлеген жағдайда МӘМС жүйесінде Қазақстан азаматтарымен тең құқықтарға ие.

ЕАЭО елдерінің ресми жұмыс істейтін азаматтарына қатысты өз талаптары бар. Бұл ретте алдыңғы айлардағы шартты берешек әрдайым нақты қарызды білдірмейді.

«Жұмыс берушіден алғашқы аударымдар түскеннен кейін еңбек мигранты E-Otinish арқылы Қорға жүгіне алады. Егер алдыңғы 12 айда оның Қазақстан аумағында іс жүзінде болмағаны расталса, осы кезеңге есептелген шартты берешек толығымен жойылуы мүмкін», — деді Ирина Степанова.

Тағы бір жиі қойылатын сұрақ — қызметкердің жеңілдікті санатқа жататынын кім анықтайды?

«Қор азаматтарға жеңілдікті санаттарды тағайындамайды және бұл мәліметтерді өз бетінше түзете алмайды. Ақпарат тиісті мемлекеттік органдардан түседі, ал Қордың жүйесі оны автоматты түрде қабылдайды», — деп түсіндірді Қор өкілі.

Бұл балаларға, мүгедектігі бар адамдарға, жұмыс істемейтін жүкті әйелдерге және басқа да санаттарға қатысты.

Қорытындылай келе, кәсіпкер үшін МӘМС — бұл тек медициналық төлемдер мәселесі емес. Бұл — қызметкерлерді дұрыс рәсімдеуді, жарналарды уақытылы аударуды және әрбір ұсақ-түйекке мұқият қарауды талап ететін кадрлық әрі бухгалтерлік жұмыстың бір бөлігі.