Жаңа міндетті лицензиялау талаптары Ақмола облысындағы жекеменшік балабақшалардың жұмысына қауіп төндіруі мүмкін  

2027 жылғы 1 қаңтардан бастап мектепке дейінгі білім беру ұйымдары міндетті лицензиялау талаптарына сәйкес жұмыс істеуге тиіс. Ақмола облысының жекеменшік балабақшалары үшін бұл бірқатар талаптарға сәйкестікті қамтамасыз ету қажеттігін білдіреді. Кәсіпкерлік өкілдерінің пікірінше, олардың кейбірін орындау іс жүзінде қиын болуы мүмкін. Бұл мәселе Ақмола облысы Кәсіпкерлер палатасының Білім беру және денсаулық сақтау салалық кеңесінің кезекті отырысында талқыланды.

Өз ұстанымын салалық кеңес отырысында «DARA URPAQ» Қазақстан кәсіпкерлер қауымдастығының өкілдері таныстырды. Олардың айтуынша, лицензиялау мектепке дейінгі білім берудің қолжетімділігіне, инфрақұрылымына және кадрлармен қамтамасыз етілуіне қатысты елеулі проблемалар бар салада енгізілмек.

Бүгінде Ақмола облысында 167 жекеменшік мектепке дейінгі ұйым жұмыс істейді. Бұл өңірдегі балабақшалардың жалпы санының 28,2%-ын құрайды. 2019–2025 жылдар аралығында мемлекеттік балабақшалардың саны 67-ге қысқарса, жекеменшік балабақшалардың саны 50-ге артқан. Іс жүзінде мемлекеттік балабақшалар желісінің қысқаруын жекеменшік сектор едәуір деңгейде өтеп отыр.

Сонымен қатар облыста мектепке дейінгі ұйымдардағы орындармен қамтылу деңгейі 82,9%-ды, ал мектепке дейінгі біліммен қамтудың жалпы коэффициенті 56,5%-ды құрайды. Мұндай жағдайда жұмыс істеп тұрған балабақшалардың тіпті бір бөлігінің жабылуы кезектің ұлғаюына және мемлекеттік жүйеге түсетін қосымша жүктемеге әкелуі мүмкін.

«Бүгінде жекеменшік балабақшалар мектепке дейінгі қызметтерге деген қажеттіліктің едәуір бөлігін өтеп отыр. Сондықтан кез келген жаңа талап кәсіпкерлердің жұмыс істеуінің нақты жағдайларын ескере отырып енгізілуі керек. Сапаны қамтамасыз етуге бағытталған тетік мектепке дейінгі білімнің қолжетімділігін төмендетуге алып келмеуі тиіс», — деді «DARA URPAQ» Қазақстан қауымдастығы ЗТБ заңгері Сәкен Айсин.

Кәсіпкерлер ең даулы талаптардың бірі ретінде үй-жайларды кемінде бес жыл мерзімге жалға алу жөніндегі міндетті талапты атап отыр. Ел бойынша жекеменшік балабақшалардың 80%-дан астамы жалға алынған үй-жайларда жұмыс істейді, ал меншік иелерінің барлығы бірдей ұзақ мерзімді міндеттемелер алуға дайын емес. Жеке тұрғын үй құрылысы нысандарында орналасқан ұйымдар үшін бұл лицензия алуға айтарлықтай кедергі болуы мүмкін.

Медициналық инфрақұрылымға, өртке қарсы жүйелерге, қазандықтарға және ерекше білім беру қажеттіліктері бар балаларға жағдай жасауға қойылатын талаптарға қатысты да күрделі жағдай қалыптасып отыр. Бұл мәселелер әсіресе орталықтандырылған коммуникациялар жоқ, ал үй-жайларды жаңғырту мүмкіндігі шектеулі ауылдық жерлерде өзекті.

Қауымдастықтың пікірінше, ауылдық аумақтардың инфрақұрылымдық ерекшеліктерін ескермейтін бірыңғай талаптар балабақшаларды тең емес жағдайға қоюы мүмкін. Сонымен қатар кәсіпкерлер жаңа талаптардың бір бөлігін орындауға бағытталған мемлекеттік қолдаудың нақты тетіктері жоқ екенін айтып отыр.

«Ауылдық балабақшалар үшін лицензиялау мәселесі — бұл ең алдымен объективті мүмкіндіктер мәселесі. Егер елді мекенде орталықтандырылған коммуникациялар болмаса немесе үй-жай иесі бес жылға жалдау шартын жасауға дайын болмаса, кәсіпкер бұл мәселені тек өз күшімен шеше алмайды. Мұнда сараланған тәсіл, өтпелі кезең және түсінікті қолдау тетіктері қажет. Әйтпесе, олардың орнын басатын ұйым табу мүмкін болмайтын жерлерде жұмыс істеп тұрған балабақшалардан айырылып қалуымыз мүмкін», — деп атап өтті Сәкен Айсин.

Қауымдастық лицензиялауды енгізу қосымша негіздеуді қажет деп санайды. Қазақстан Республикасының 2023–2029 жылдарға арналған мектепке дейінгі, орта, техникалық және кәсіптік білім беруді дамыту тұжырымдамасында, Үкімет қаулысымен бекітілгендей, сыртқы бақылаудың қатаң әдістерінен сапаны жүйелі қамтамасыз етуге көшу, кәсіпкерлік саласында жаңа әкімшілік кедергілер енгізуден бас тарту және 2023–2029 жылдар аралығында кезектің өсуіне байланысты балабақшалар инфрақұрылымын кеңейту көзделген.

Сәкен Айсиннің пікірінше, лицензиялауды енгізу жөніндегі реттеушілік әсерді талдау құжатында ішкі қайшылықтар бар және лицензиялаудың болмауы мен салада көрсетілген проблемалар арасында себеп-салдарлық байланыс белгіленбеген.

Сондай-ақ спикер бақылаушы органдардың көптеген өтініштерді қарауға дайындығына назар аударды. Мамандар тапшылығы және штат санын кеңейтудің шектеулі мүмкіндіктері жағдайында рәсімдердің созылып кетуі, құжаттарды формалды түрде қарау және әкімшілік жүктеменің арту қаупі бар.

«Бүгінде жекеменшік балабақшалардың балаларды орындармен қамтамасыз етуде маңызды рөл атқаратынын елемеуге болмайды. Сондықтан лицензиялауды енгізу кезінде ұйымдардың нақты жұмыс жағдайларын, әсіресе ауылдық жерлердегі ерекшеліктерді ескеру және жаңа талаптардың қолданыстағы желінің қысқаруына алып келмеуін қамтамасыз ету қажет. Салаға кедергі келтіретін қосымша тосқауылдар жасамай, оның дамуына ықпал ететін шешімдерді әзірлеу үшін мемлекеттік органдар мен бизнестің диалогын жалғастыру маңызды», — деп атап өтті Ақмола облысы Кәсіпкерлер палатасы директорының міндетін атқарушы Расул Сыздықов.