Бизнес пен ғылым қол ұстасып келеді: Таразда Өнеркәсіп кеңесінің отырысы өтті
Қатысушылар жоғары оқу орнымен меморандумға қол қойды, ел ішіндегі құндылықтың өсуін талқылады және Кеңестің құрамын кеңейтті.
Тараз қаласында Жамбыл облысы Кәсіпкерлер палатасының салалық Өнеркәсіп кеңесінің отырысы өтті. Отырысқа өңірдегі өнеркәсіп кәсіпорындарының өкілдері, Кеңес мүшелері, жоғары оқу орындары мен бейінді ұйымдардың өкілдері қатысты. Күн тәртібінде үш мәселе болды: өнеркәсіп пен білім берудің өзара байланысы, өндірістегі ел ішіндегі құндылықты арттыру және Кеңес құрамын кеңейту. Кездесу қорытындысы бойынша тараптар ынтымақтастық туралы жаңа меморандумға қол қойды, мемлекеттік органдарға арналған ұсыныстар әзірледі және Кеңестің өз құрамын кеңейтті.
Отырысты Кеңес төрағасы Латиф Айдаров ашты. Ол өңір өнеркәсібі өнім сапасына, өндірістің технологиялылығына және персонал біліктілігіне қойылатын талаптардың артуы жағдайында дамып жатқанын атап өтті. Оның айтуынша, бұл міндеттерді тек бірлесіп қана шешуге болады: кәсіпорындарға даярланған мамандар мен заманауи технологияларға қолжетімділік қажет, оқу орындарына жұмыс берушілердің кері байланысы керек, ал мемлекет пен бизнеске отандық өндіріс алдындағы кедергілер туралы ашық әңгіме қажет. «Өнеркәсіп кеңесі кәсіпорындардың мәселелері кәсіпорынның ішінде қалып қоймауы үшін құрылды. Бүгін біз кадр, локализация және қазақстандық өндірушілерді қолдау мәселелерін талқылауға шығарып отырмыз», — деді Латиф Айдаров.
Күн тәртібінің бірінші тармағы — Жамбыл облысының Кәсіпкерлер палатасы мен Д.И. Менделеев атындағы Ресей химия-технологиялық университетінің Тараз қаласындағы филиалы арасындағы Ынтымақтастық туралы меморандумға қол қою болды. Құжат кадрларды даярлау және қолданбалы ғылым саласында ұзақ мерзімді серіктестік орнатуға деген тараптардың ниетін бекітеді. Тараптар кәсіпорындардың мүддесі үшін ғылыми-қолданбалы және инновациялық жобаларды іске асырады, өндірістің нақты қажеттіліктерін ескере отырып мамандарды даярлайды және қайта даярлайды, студенттер мен түлектердің практикасын, тағылымдамасын және жұмысқа орналасуын ұйымдастырады. Сондай-ақ бизнесті білім беру процесіне, бағдарламалар мен біліктілік талаптарын талқылауға тартуға, еңбек нарығының қажеттіліктері мен саланың перспективалы бағыттары туралы ақпарат алмасуға ниетті.
Жамбыл облысы Кәсіпкерлер палатасының директоры Азамат Сұлтангереев меморандум «кәсіпорындарға университетпен жұмыс істеудің түсінікті арнасын, ал университетке өндіріс сұраныстарына тікелей қолжетімділік береді» деп атап өтті. Университет филиалында бизнеспен серіктестік «оқытуды практикаға жақындатуға және студенттерге өңірде нақты кәсіби болашақ ұсынуға» мүмкіндік беретінін айтты. Келісім білім беру бағдарламалары мен жұмыс берушілердің талаптары арасындағы алшақтықты қысқартуға көмектеседі, ал студенттерге Жамбыл облысында жұмысқа орналасудың қосымша мүмкіндіктерін береді деп күтілуде.
Жаңа меморандум қалыптасқан тәжірибені жалғастырып отыр. Бұған дейін Палата М.Х. Дулати атындағы Тараз университетімен (ТарУ) ынтымақтастық туралы меморандумға қол қойған болатын, бұл тәжірибе өзінің тиімділігін көрсетті. Университет бизнес-қауымдастықпен өзара іс-қимылды сұранысқа ие кадрларды даярлау, кәсіпкерлік бастамаларды қолдау және ғылыми әзірлемелерді коммерцияландыру салаларында жүйелі түрде дамытып келеді. 2023 жылдан бастап ТарУ Палатамен белсенді ынтымақтасып келеді: осы уақыт ішінде өзара ынтымақтастық туралы үш меморандумға қол қойылды, «Бір ауыл – бір өнім» жобасы аясында бірлескен бастамалар іске асырылды. 2025 жылы университет базасында жобаның 28 қатысушысы оқудан өтті. 2026 жылы өзара іс-қимыл ғылыми әзірлемелерді коммерцияландыруға және университеттің бизнеспен ынтымақтастығын дамытуға арналған «Ғылым – бизнес – мүмкіндіктер» индустриялық-инновациялық форумы аясында жалғасты. РХТУ филиалымен келісімге қол қою өңірде бизнес пен ғылымды жақындату бағытын жалғастырып отыр.
Отырыста жеке атап өтілгендей, Жамбыл облысының Кәсіпкерлік және индустриялық-инновациялық даму басқармасы жанынан ғылым бөлімі ашылып, Ғылым кеңесі құрылды. Оның құрамына өңірдің жоғары оқу орындары, ғылыми-зерттеу институттары және ғылыми қызметпен айналысатын өзге де ұйымдар кірді. Ғылым кеңесінің құрамына Жамбыл облысының Кәсіпкерлер палатасы да енді. Бұл бизнеске ғалымдарға өндірістің нақты сұраныстарын тікелей жеткізуге, ал ғылымға кәсіпорындарда қандай әзірлемелердің сұранысқа ие екенін көруге мүмкіндік береді. Өңір үшін бұл ғылыми әзірлемелерді өнеркәсіп қажеттіліктерімен және кадр даярлаумен байланыстыруға көмектесетін тағы бір арна, сондай-ақ Палатаның меморандумдар аясында жоғары оқу орындарымен жүргізіп жатқан жұмысын толықтырады.
Жеке блок ретінде қатысушылар ел ішіндегі құндылықтың өсуін, қазақстандық өндірісті дамытуды және импортқа тәуелділікті азайтуды талқылады. Мәселе өнеркәсіптік полимерлік және геосинтетикалық өнім өндірушісі «Altynarna Geosynthetics» ЖШС мысалында қаралды. Доскей ауылында (Қарағанды облысы) орналасқан кәсіпорын бастапқы шикізаттан PE-100 және PP техникалық полимер парақтарын, сондай-ақ HDPE/LLDPE геомембранасын шығарады. Өнім сапасы меншікті зертханада бақыланады. Бұл материалдарға тау-кен металлургия және химия өнеркәсібінде, гидротехникалық және жол құрылысында, ауыл шаруашылығында сұраныс бар. Кәсіпорынның өз мәліметінше, ол Қазақстандағы мұндай техникалық полимер парақтарының жалғыз отандық өндірушісі. Оларды ел ішінде өндіруді дамыту бүгінде көбіне импортқа бағдарланған сабақтас салалар үшін де маңызды.
Бұл бағыттағы жұмыс «Өнеркәсіптік саясат туралы» Заңның 61-1-бабына сүйенеді: ол ірі тапсырыс берушілердің ел ішіндегі құндылықты дамыту бағдарламаларын әзірлеуін көздейді. Кәсіпорын өңірлік кәсіпкерлер палаталары арқылы өңірлердегі ірі кәсіпорындарға техникалық мамандармен жұмыс кездесуін өткізу туралы ұсынысы бар хаттар жолдауды ұсынды. Мұндай кездесулерде өндіруші өнімді, үлгілер мен зертханалық сынақ нәтижелерін таныстырады. Қатысушылар атап өткендей, мәселе преференциялар немесе сатып алу міндеттемелері туралы емес, мақсат — отандық өндіруші мен тапсырыс берушілер арасындағы кәсіби техникалық диалог.
Талқылау барысында импорттық аналогтармен бәсеке, отандық өнімнің мемлекеттік сатып алуларға, жер қойнауын пайдаланушылар мен квазимемлекеттік сектордың сатып алуларына қолжетімділігі, шикізаттың қолжетімділігі, сондай-ақ материалдарды таңдауда стандарттар мен сертификаттаудың рөлі қозғалды. Қатысушылар ел ішіндегі құндылықты арттыру үшін өндірушілердің тапсырыс берушілермен тұрақты өзара іс-қимылы, өнімге қойылатын ашық талаптар және қазақстандық жеткізушілердің өнімі нормативтерге сәйкес келетін жерде оларға басымдық беру қажет деген тоқтамға келді. Әзірленген ұсыныстар әрі қарай пысықтау үшін бейінді мемлекеттік органдарға және Ұлттық кәсіпкерлер палатасына жолданады.
Қорытынды мәселе ретінде Д.И. Менделеев атындағы РХТУ-дың Тараздағы филиалын салалық Өнеркәсіп кеңесінің құрамына енгізу қаралды. Кеңес мүшелері бұл ұсынысты қолдады. Университеттің қатысуы салалық міндеттерді талқылауға жоғары оқу орнының ғылыми және білім беру әлеуетін тікелей тартуға, ал кәсіпорындарға өз қажеттіліктерін білім беру қауымдастығына жедел жеткізіп, кадр күн тәртібін қалыптастыруға қатысуға мүмкіндік береді.
Қорытынды сөзінде Латиф Айдаров қатысушыларға сындарлы диалог үшін алғыс айтып, қол қойылған меморандум мен Кеңес құрамының кеңеюі өңір кәсіпорындарындағы практикалық жұмыстың негізі болатынын атап өтті. «Бүгінгі келісімдер қағаз жүзінде қалып қоймауы маңызды. Кеңес олардың орындалуын қадағалап, келесі отырыстарда осы мәселелерге қайта оралады», — деп атап өтті ол.