Ақмолалық аграрийлер уәкілетті элеваторлар желісін кеңейту қажеттігін мәлімдеді
Ақмола облысында егін жинау науқаны жоғары нәтижелермен аяқталды. Өңір өзін тұқымдық материалмен толық қамтамасыз етіп, жемшөп дайындау жоспарын асыра орындады, сондай-ақ жалпы түсімді артығымен жабатын 7,3 миллион тонналық астық қоймаларына ие.
5,6 млн гектар егіс алқабынан ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілер гектарына 14 центнер өнімділікпен 6,3 млн тонна дәнді және дәнді-бұршақты дақылдар бастырды. Басты көрсеткіш — өнім сапасы. Бидайдың шамамен 84%-ы 3-сыныпқа жатқызылды, бұл ретте аталған көлемнің 70%-ға жуығын құрамында ақуызы (17,6%-ға дейін) және желімтегі (38%-ға дейін) жоғары элиталық «Hi-Pro» астығы құрады.
Алайда дала жұмыстары сәтті аяқталғанымен, өнімді өткізу кезеңінде инфрақұрылымдық қолжетімділік мәселесі алдыңғы қатарға шықты. Бүгінде Ақмола облысының бірқатар аудандарында Азық-түлік корпорациясының астығын қабылдауға уәкілетті элеваторлар жоқ. Атап айтқанда, бұл Аршалы, Бұланды, Егіндікөл, Ерейментау, Сандықтау және Біржан сал аудандарына қатысты.
Аталған аудандарда уәкілетті элеваторлардың болмауы аграрийлерді астықты шалғайдағы қабылдау және сақтау пункттеріне тасымалдауға мәжбүрлейді. Бұл логистикалық шығындарды арттырып, шалғай ауылдардағы фермерлердің мемлекеттік оператор қызметтеріне қолжетімділігін айтарлықтай шектейді.
Бұл мәселе Ақмола облысы Кәсіпкерлер палатасы жанындағы Өңірлік кеңес пен салалық АӨК кеңесінің отырыстарында бірнеше рет талқыланды.
«Бұл аудандардың аумағында астық қабылдау пункттері (АҚП) бар екенін түсіну маңызды, бірақ олар мемлекеттік оператордың уәкілетті элеваторлары тізіліміне енбеген. Мұның себептері зертханалар мен таразы шаруашылығын жаңғыртуға арналған айналым қаражатының тапшылығында ғана емес, сонымен қатар АҚП иелерінің Азық-түлік корпорациясымен ынтымақтасуға құлықсыздығында жатыр. Көпшілігін коммерциялық шарттар қанағаттандырмайды: сақтау мен қабылдаудың тарифтік мөлшерлемелері, сатып алу бағалары, қатаң нормативтік талаптар және мемлекеттік астықтың сақталуына жауапкершілікке байланысты қаржылық тәуекелдер. Кейбір элеваторларға тек жеке трейдерлермен жұмыс істеу немесе қуаттылықтарын жалға беру әлдеқайда тиімді», — деп атап өтті Өңірлік кеңес төрағасы Қуаныш Рақышев.
Ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілер үшін кереғар жағдай қалыптасты. Бидай өсірген фермер оны барынша жоғары нарықтық бағамен өткізуге үміттенеді. Алайда мемлекеттік сатып алу бағдарламалары бойынша немесе Азық-түлік корпорациясының кепілдігімен астық тапсыру үшін оған өнімді 100–250 шақырым жердегі көрші аудандарға тасуға тура келеді.
«Алыс қашықтық пайданың басым бөлігін жояды: дизель отыны мен астық тасығыш көліктерді жалдау шығындары жоғары желімтектен түсетін маржаны тура жолдың үстінде «күйдіріп» жібереді. Нәтижесінде меншікті автопаркі жоқ шағын және орта шаруашылықтар жергілікті алыпсатарларға тәуелді болып, астықты егіс алқабынан айтарлықтай төмен бағамен сатуға мәжбүр. Бұдан бөлек, сатып алудың шектеулі орталық элеваторларда жасанды түрде шоғырлануы техниканың көпкүндік кезегіне және аграрийлердің мемлекеттік қолдау шараларына теңсіз қол жеткізуіне әкеліп соғады», — деді Қуаныш Рақышев.
Спикердің пікірінше, Ақмола облысының барлық аудандарында Азық-түлік корпорациясымен жұмыс істейтін элеваторлардың болуы ішкі агрологистиканы түбегейлі қайта құрып, астық сақтау қызметтерінің қолжетімділігін арттырар еді, сондай-ақ фермерлердің көлік шығындарын қысқартып, мемлекеттік операторға өңірдегі сатып алу науқандарын тиімдірек жүргізуге мүмкіндік берер еді.
Өңірлік кәсіпкерлер палатасы аталған аудандардың жұмыс істеп тұрған астық қабылдау пункттерін «Азық-түлік келісімшарт корпорациясы» ҰК» АҚ уәкілетті элеваторларының тізбесіне енгізуді ұсынады.
«Жергілікті инфрақұрылымның нақты бар-жоғын және техникалық жай-күйін бағалау, астық қабылдау пункттерінің қуаттылығын, сақтау шарттарын, зертханалардың жабдықталуын және олардың мемлекеттік оператор стандарттарына сәйкестігін зерделеу қажет. Кәсіпорындар өз дайындығын және белгіленген талаптарға сәйкестігін растаған жағдайда, Аршалы, Бұланды, Егіндікөл, Ерейментау, Сандықтау және Біржан сал аудандарының АҚП-ларын Азық-түлік корпорациясының серіктестік желісіне біріктіру мәселесін жан-жақты пысықтау қажет деп санаймыз», — деп түйіндеді Өңірлік кеңес төрағасы.