Климаттық күн тәртібі – инвестиция көзі: «Атамекен» COP31 аясында келіссөздер өткізді
Көміртегі жобалары, инвестициялар және әлемдік нарыққа шығу. Антальяда өткен COP31 климаттық саммиті аясында «Атамекен» TPG Rise Climate, Valitera, IATA және BeZero Carbon өкілдерімен келіссөздер жүргізді.
«Атамекен» ҚР ҰКП Төралқа Төрағасы Қанат Шарлапаевтың Антальяда (Түркия) өткен COP31 климаттық саммиті аясындағы бірқатар екіжақты кездесулері климаттық бастамаларды қазақстандық бизнес үшін валюталық түсім, акционерлік капитал және жобалық қаржыландыру көзіне айналдыруға, сондай-ақ отандық кәсіпорындардың халықаралық көміртегі нарығына қолжетімділігін кеңейтуге арналды.
Қазақстанның Ұлттық павильонында өткен кездесулерге климаттық жобаларға тікелей инвестиция салатын жаһандық TPG Rise Climate қорының, халықаралық трейдер Valitera компаниясының, Халықаралық әуе көлігі қауымдастығының IATA және BeZero Carbon рейтингтік агенттігінің өкілдері қатысты. Тараптар экологиялық активтердің құнын қалыптастырудың барлық кезеңін, атап айтқанда, институционалдық капитал тарту, жобалардың сапасын бағалау және төлем қабілеті жоғары салалық сатып алушыларға шығу мүмкіндіктерін талқылады.
Келіссөздерге сондай-ақ «Атамекен» ҰКП Төралқа Төрағасының көміртегі нарығын дамыту мәселелері жөніндегі штаттан тыс кеңесшісі Нұржан Аспандияров және Басқарушы директор – Экология және тұрақты даму департаментінің директоры Әсел Ынтымақова қатысты.
Келіссөздердің негізгі тақырыбы Париж келісімінің 6-бабында көзделген тетіктерді пайдалану болды. Қазақстанда бұл бағытта қажетті жағдайлар жасалған. 2026 жылдың тамыз айынан бастап Париж келісімінің 6-бабы аясындағы жобаларды іске асырудың жаңартылған қағидалары қолданысқа енгізілген болатын.
TPG Rise Climate инвестициялық командасымен өткен кездесуде тараптар әлемдегі ең ірі климаттық қорлардың бірінің Қазақстандағы жобаларға инвестиция салу шарттары мен талаптарын талқылады. TPG Rise платформасының басқаруындағы активтердің көлемі шамамен 37 млрд АҚШ долларын құрайды. Талқылау барысында өнеркәсіпті көміртексіздендіру және орнықты ауыл шаруашылығы салаларында акционерлік капиталға бірлесіп инвестиция салу, сондай-ақ бірлескен кәсіпорындар құру мүмкіндіктері қарастырылды.
Тараптар аграрлық секторға ерекше назар аударды. Қазақстандағы ауыл шаруашылығы алқаптарының ауқымын ескере отырып, регенеративті егіншілік технологияларын енгізу, тозған жайылымдарды қалпына келтіру және топырақтағы көміртегі мөлшерін арттыру перспективалы бағыттар ретінде аталды. Мұндай жобалар ауыл шаруашылығы өндірушілеріне шаруашылықтарының орнықтылығын арттырумен қатар, көміртегі бірліктерін сату арқылы қосымша табыс табуға мүмкіндік береді.
Сонымен қатар Valitera компаниясының басшылығымен өткен кездесуде жаһандық инвесторлар мен корпоративтік сатып алушылардың Қазақстандағы жаңартылатын энергия көздері, орман-климаттық жобалар, метанды ұстау және өнеркәсіпті көміртексіздендіру бағыттарындағы климаттық жобаларға сұранысы қарастырылды. Осыған байланысты тараптар қазақстандық бизнестің жобалар портфеліне бастапқы коммерциялық аудит жүргізу және болашақта шығарылатын көміртегі бірліктері үшін алдын ала төлем алу арқылы бастапқы қаржыландыру тарту мүмкіндіктерін талқылады.
Ал салалық сатып алушыларға шығу перспективалары IATA қауымдастығының тұрақты даму жөніндегі вице-президенті әрі бас экономисті Мари Оуэнс Томсенмен және IATA-ның климаттың өзгеруі мәселелері жөніндегі менеджерінің көмекшісі Цзяэ Янмен өткен келіссөздерде талқыланды. Кездесуде CORSIA тетігі аясында халықаралық авиация саласына қазақстандық көміртегі бірліктерін жеткізу мүмкіндіктеріне назар аударылды.
IATA бағалауы бойынша, бірінші кезеңде (2024-2026 жылдар) әуе компанияларының көміртегі бірліктеріне сұранысы шамамен 200 млн бірлікті құрауы мүмкін. Бұл бірліктер 2028 жылдың қаңтарына дейін өтелуі тиіс. Нарықта ұсыныс тапшылығы айқын байқалған жағдайда, жер ресурстары мол әрі көміртегі жобаларын іске асыру әлеуеті жоғары болып табылатын Қазақстан осы нарықтағы жеткізушілердің біріне айнала алады. Сонымен қатар, тараптар мемлекеттік авторландыру хаттарын беру жөніндегі озық тәжірибелермен алмасуды, бизнеске арналған оқыту воркшоптарын ұйымдастыруды және Қазақстанда тұрақты авиациялық отын өндіру перспективаларын талқылады.
Көміртегі жобаларының сапасына қатысты мәселелер BeZero Carbon компаниясының тең құрылтайшысы әрі бас директоры Томми Рикеттспен өткен келіссөздерде қарастырылды. Тәуелсіз рейтингтік бағалау мен ашық мониторингті енгізуге басымдық берілді. Жобаларды көміртегі бірліктері шығарылғанға дейін ерте бағалау әдіснамалық тәуекелдерді жоюға, елдік дисконтты төмендетуге және қазақстандық әзірлеушілерге әлемдік нарықта неғұрлым жоғары өткізу бағасын қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
«Атамекен» Ұлттық кәсіпкерлер палатасы Қазақстанда шығарындылар саудасының ұлттық жүйесі жұмыс істейтінін және Париж келісімінің 6-бабына қатысты заңнамалық база жаңартылғанын атап өтті. Осы орайда Палатаның басты міндеті – бизнес үшін ашық әрі түсінікті ережелерді қамтамасыз ету. Антальяда қол жеткізілген уағдаластықтар отандық кәсіпорындарға өз жобаларын халықаралық стандарттарға бейімдеуге және жаһандық «жасыл» капиталға тікелей қол жеткізуге мүмкіндік береді.
COP31 аясында өткен келіссөздер халықаралық инвесторлардың, сатып алушылар мен рейтингтік агенттіктердің Қазақстандағы климаттық жобаларға қызығушылығы жоғары екенін тағы бір мәрте растады. Сонымен қатар кездесулер қазақстандық бизнестің климаттық күн тәртібін жаңа инвестициялық жобалар, ұзақ мерзімді келісімшарттар және халықаралық нарық қатысушыларымен орнықты әріптестік орнату арқылы нақты нәтижелерге ұластыруға дайын екенін көрсетті.