Шығыстың әлеуметтік кәсіпкерлері кәсіпті жүрек қалауымен таңдаған

Шығыс Қазақстан облысының әлеуметтік кәсіпкерлері азаматтардың әлеуметтік қорғалмаған санаттарына – ерекше қажеттілігі бар балаларға, мүгедектер мен қарттарға баға жетпес көмек көрсете отырып, өздерінің ізгі істеріне күш-жігерін, қаражаты мен жанын салуда.…

Шығыс Қазақстан облысының әлеуметтік кәсіпкерлері азаматтардың әлеуметтік қорғалмаған санаттарына – ерекше қажеттілігі бар балаларға, мүгедектер мен қарттарға баға жетпес көмек көрсете отырып, өздерінің ізгі істеріне күш-жігерін, қаражаты мен жанын салуда. ШҚО Кәсіпкерлер палатасы әлеуметтік салада бизнестің қалай құрылып жатқанын және әлеуметтік кәсіпкерлік субъектілерінің қандай қиындықтарды бастан кешіп жатқанын көрсету үшін бұқаралық ақпарат құралдарына арналған баспасөз турын ұйымдастырды.

 

Шығыс Қазақстан облысының кәсіпкерлер палатасы Әлеуметтік кәсіпкерлік күні қарсаңында ұйымдастырған баспасөз туры барысында облыстық бұқаралық ақпарат құралдарының журналистері Өскемен қаласындағы қызметі әлеуметтік саламен байланысты бес бизнес-нысанды аралады. БАҚ өкілдерімен ШҚО КП адами капиталды дамыту бөлімінің бастығы Асет Адылхан бірге жүрді.

«СТРАНА ЧУДЕС»

Бірінші межелі орын 2017 жылы ашылған «Страна чудес»  түзету-дамыту орталығы болды, онда эмоциялық-ерік саласы кешігіп, мінез-құлқы бұзылған балаларға оқыту мен дамыту үшін барлық жағдай жасалған. Орталық директоры Лилия Мамбурова, әрі аутизмге шалдыққан баланың анасы, балалар үшін де, кіші оқушылар үшін де орын бар, балаларды орта сыныптарда оқыту жоспарланған ерекше балалық шақ әлемін құрды.

«Страна чудес»  дамыту орталығы ШҚО-дағы жетекші түзету орталығы болып табылады, мұнда 5 жылдан астам уақыт бойы ерекше балалар ерте араласу, сенсорлық интеграция, АВА-терапия және нейрокоррекция бағдарламалары бойынша табысты және толыққанды дамып келеді. Түзету балабақшасы тәрбиеленушілердің диагнозына байланысты топтарды қалыптастыра отырып, 3,5-тен 8 жасқа дейінгі балаларды дамытумен айналысады. Түзету бастауыш мектебі аутистикалық спектрі бұзылған балаларға арналған бейімделген авторлық бағдарламалар бойынша жұмыс істейді.

«Страна чудес»  оңалту-дамыту орталығы ҚБ мүгедектігі бар балалардың өмір сүру сапасын жақсарту, мүмкіндігі шектеулі балаларды тәрбиелеп отырған отбасыларды қолдау, сондай-ақ оларды қоғамға бейімдеу мақсатында құрылған. Бүгінгі таңда «Страна чудес»  орталығында барлығы 130 тәрбиеленуші бар, олардың 67-сі «балалық шақ мүгедегі»  мәртебесіне ие.

«Мінез-құлық қиындықтары, коммуникация мен әлеуметтену қиындықтары, сондай-ақ психофизикалық ерекшеліктері бар балалар оқуға қабілетті. Ең бастысы – олар үшін оқу бағдарламасы мен жағдай жасау, яғни мұндай балаларға жеке көзқарас табу, олардың даму ерекшеліктеріне бейімделу және прогресс міндетті түрде болады. Мен білім беру мекемесіне үздіксіз баратын балалардың прогресс бар екеніне сенімдімін. Балаға базалық және шығармашылық дағдылар, қоғамдағы мінез-құлық нормалары, дәл сол кезде социумда егіледі. Осы мақсатта біз өз Орталығымызды құрдық», – деді Лилия Мамбурова.

«DEMEY»

Бұдан әрі журналистер «Demey»  оңалту және түзету орталығында болды, онда 2019 жылдан бастап тірек-қимыл аппараты бұзылған, «балалардың церебралды сал ауруы»  диагнозы қойылған, сөйлеу қабілеті бұзылған балаларға арналған түзету қызметтері кешені көрсетілуде. Мұнда емдік дене шынықтыру, физиотерапия, эрготерапия бойынша жеке және топтық сабақтар өткізіледі, балалармен логопед, дефектолог, массажшы және т.б. айналысады.

Орталық басшысы Мадина Ауренова, ерекше баланың анасы, оның мақсаты – мүмкіндігі шектеулі балалардың өз әлеуетті ресурстарын табысты әлеуметтендіру және дербес тұрмысқа дайындық үшін пайдалана алуына қол жеткізу екенін түсіндіреді. Сондай-ақ, Орталық ерекше балаларды тәрбиелеп отырған ата-аналарға психологиялық-педагогикалық көмек көрсетеді.

«Орталыққа балабақшалар мен мектептерге бармайтын ауыр кемістігі бар балалар келеді. Жартылай стационар форматында жұмыс істейміз, сондай-ақ жеке сабақтар өткіземіз. Бүгінгі таңда орталыққа 90 бала келеді, ал қалада 980-нен астам бала аталған диагнозбен ауырады. Ауыр сөйлеу қабілеті бұзылған балалар тек жеке сабақтарға ғана барады», – деді Мадина Ауренова.

Бизнесвумен атап өткендей, Орталық ТҚА бұзылған балаларға арналған балабақша мен мектеп ұйымдастыру үшін кеңейтуді қажет етеді, өйткені Өскеменде мұндай мамандандырылған мекемелер жоқ.

«МАРХАБАТ» ​

2021 жылы ерекше баланың әкесі Дарын Сағдолдин құрған «Мархабат»  түзету балабақшасы мүгедек балаларға оңалту қызметін, психологиялық-педагогикалық және түзету-дамыту көмегін көрсетумен айналысады. Мұнда педагогтар мен тәлімгерлер ретінде негізінен ерекше балалардың ата-аналары жұмыс істейді, олар арнайы білім алып, балабақша басшылығы шақыратын жетекші шетелдік мамандардың оқуының арқасында өз біліктілігін үнемі арттырып отырады.

«Мархабат»  орталығында сабаққа арналған сыныптар, спорт залы, бассейн, медициналық кабинет, массаж кабинеті, дене шынықтыру кабинеті, асхана және т.б. бар. Балабақшаның үш тобында 2-16 жас аралығындағы балалар айналысады – барлығы 45 адам. Тәрбиеленушілердің негізгі контингенті – сөйлеу дамуы кешіктірілген және аутизмі бар балалар. Сонымен қатар, мемлекеттік тапсырыс аясында күндізгі стационар форматында 18 жастан асқан адамдарға арналған тағы бір түзету орталығы жұмыс істейді.

«Менің қызым да «Мархабат»  орталығына барған да, біз оның қарқынды дамып келе жатқанын байқадық. Сондықтан мен мұнда жұмысқа орналастым, өйткені ерекше балалардың аналары осындай балаларға деген көзқарасты, олармен қалай айналысуды біледі. Біздің тәрбиеленушілеріміздің аналары да біздің айналысқанымызға риза, олар да нәтижелерді солай көреді. Әрине, мемлекеттік тапсырыстарды көбірек алғым келеді, себебі біз бұрын мемлекеттік тапсырыс бойынша жұмыс істедік, ал ағымдағы жылдың қаңтар айынан бастап тек коммерциялық негізде және қайырымдылық аясында жұмыс істейміз», – деді «Мархабат»  балабақшасының тәрбиешісі, ерекше баланың анасы Марина Гузеева.

«РАУАН»

Әлеуметтік кәсіпкерлер қоғамдық дамуға өз үлестерін қосып қана қоймай, бір-бірімен белсенді ынтымақтасады. Осындай өзара іс-қимылдың мысалы ретінде Қазақстанда баламасы жоқ ерекше балаларға арналған авторлық киім желісін іске қосқан «Рауан»  өндірістік-коммерциялық кәсіпорнының (бұрынғы «Рассвет»  фабрикасы) қызметі қызмет етеді.

Инновациялық идея «Рауан»  ПКП басшысы Әлия Адамованың «Мархабат»  түзету орталығымен жұмыс істеу барысында, фабрика орталық қызметкерлеріне – тәрбиешілерге, педагогтарға, қызмет көрсететін персоналға арналған киім үлгілерін дайындаған кезде келді.

«Біз оларға қандай да бір көмектеспек болдық және өте үлкен мәселе – ДЦП бар балаларға киім жоқ екенін анықтадық. Оны бізде Қазақстанда тігілмейді. Импорттық киімдер қымбат. Санкт-Петербургте өндіріс бар, бірақ оның бізге жеткенше қанша тұратынын өзіңіз де түсінесіз. Негізінен бұл балалардың аналары киімдерін өздері ауыстырады. Біз осы топтаманы мүмкіндігі шектеулі балаларға арнап іске қосамыз деп шештік. Біз ата-аналарымызбен чат құрдық, олардың барлық қажеттіліктерін зерттедік, киімнің қандай ерекшеліктерін білдік, «Мархабатқа»  үлгілер алуға бардық», – деп бөлісті Алия Адамова.

«Рауан»  ӨКК-мен ынтымақтастықты жолға қойған «Мархабат»  және «Demey»  түзету орталықтарының тәрбиеленушілерінің ерекше ерекшеліктері киім тігуге ерекше көзқарасты талап етеді. Мұндай баланы киіндіру үшін ата-аналар көп күш жұмсауға тура келді, ал жаңа коллекциямен тіпті памперсті ауыстыру үшін де барлық костюмді түсірудің қажеті болмайды. Бұл ретте матада 80-90% мақта болады, бұл денеге «тыныс алуға»  мүмкіндік береді және баланы қозғалыста қыспайды.

Қазіргі уақытта «Рауан»  ПКП-ның өндірістік жабдықталуы ерекше балалар үшін маусымдық және қысқы киім түрлерін – боди, слиптер, спорттық костюмдер, комбинезондар, сондай-ақ қысқы серуендеуге арналған аяқ киімдерді тігуге мүмкіндік береді. Бірінші кезекте бұл жерде аз қамтылған және көп балалы отбасылардың балаларын қамтуға тырысты, бірақ кәсіпорынның мақсаты – Қазақстандағы әрбір ерекше балаға жету. Бұл үшін өткізуді жолға қою, елдегі барлық балаларды оңалту және түзету орталықтарына ерекше балаларға арналған киім желісі туралы ақпаратты жеткізу талап етіледі.

«ЛУЧ НАДЕЖДЫ»

Өскеменде 6 жыл бұрын «Луч Надежды»  әлеуметтік бейімдеу орталығы ашылды. Екі кәсіпкер – Ольга Миллер мен Алена Садуева – түрлі психикалық ауытқуларға, онкологиялық және басқа да ауыр ауруларға шалдыққан қарттар мен мүгедектерге күтім жасау міндетін қойды. Олар қарттарды хоспистердің бірінде күтіп-бағудың қалай болғанын қарап, басқаша нәрсе ұйымдастыруға яғни бәрі үйде болады, онда жайлы өмір сүруге барлық жағдай жасалады. деген шешім қабылдады.

Бүгінде Орталықта 52 адам бар, олар төрт орынды үлкен палаталарда тұрады, тамаша төрт рет тамақтанады. Күтуші мен мейірбикелер мұнда тәулік бойы жұмыс істейді, сонымен қатар аптасына екі рет терапевт-кардиолог дәрігер қамқорлықтағы адамдарға барады. Дәстүрлі қазақстандық мерекелерге орай олар үшін құттықтау акциялары ұйымдастырылады.

Басшылықтың ұстанымы – өз қамқорлығындағы адамдардың зейнетақы және өзге де әлеуметтік төлемдеріне қатысы жоқ, олар үшін ондай төлемдерді Орталыққа тұруға әкелген балалар немесе басқа туыстары төлеуі тиіс.

«Біз көптеген балалардың өмірін олардың қарт ата-аналарына күтім жасайтынымызбен жеңілдетеміз, олардың көпшілігінде деменция бар және оларды үйде жалғыз қалдыру өте қауіпті. Айталық, біз олар үшін арқа сүйер таяқпыз. Бізде 14 жасар қыз да бар, себебі біз мүгедектерге жасына байланысты шектеусіз көмек көрсетеміз. «Шизофрения»  диагнозы қойылған 30 жастағы әйел бар: ремиссия кезеңінде мұндай науқастар бізде болуы мүмкін, агрессивті адамдар емес, психопатикалық белгілері жоқ. Бізде онкологиялық науқастар көп болды. Әрине, біз медициналық мекеме емеспіз, бірақ ешкім бізге лицензиясы бар маман-дәрігерлерді жеке ақы үшін сырттан тартуға тыйым салмайды. Шұғыл жағдайларда «жедел жәрдем»  шақырамыз, бірақ бірден айтайын, қарттарды ауруханаға алмайды. Бұл біздің ауыртпалығымыз, бірақ біз онымен бірге өмір сүріп жатырмыз», – деді Ольга Миллер.

Өкінішке қарай, мемлекет Орталыққа ешқандай қолдау көрсетпейді, ал кәсіпкерлердің өздері жалғызбасты, науқас, материалдық жағынан қолайсыз бірнеше адамды қайырымдылық негізде ұстайды. Ольга Юрьевна олардың көп сұрамайтынын, бірақ ең болмаса оларға делдалдар ұсынатын коммуналдық қызметтерге ақы төлеу бойынша көмек алатынын айтады.

 

Баспасөз турына қатысушылар біздің кәсіпкерлердің жоғары әлеуметтік жауапкершілігін сезінуден оң эмоцияға ие болды, әрине, біздің әлеуметтік осал санаттағы азаматтарымыздың – ерекше қажеттілігі бар балалардың, қарттардың, мүгедектердің аман қалуы қаншалықты қиын екенін көру өте өкінішті...

«Мемлекет кәсіпкерлерімізді естіп, заңнамалық деңгейде олар үшін нақты артықшылықтар мен жеңілдіктерді анықтайды деп үміттенеміз. Атап айтқанда, оларға инфрақұрылымды дамыту, коммуналдық шығындарды төлеу үшін қолдау, сондай-ақ гранттық қаржыландыру, жеңілдікті несиелер мен салықтық жеңілдіктер қажет. Бұл жағдайда басқа да бизнес субъектілері әлеуметтік кәсіпкерлікке қызығушылық танытады, бұл біздің көмекке мұқтаж қазақстандықтардың әл-ауқатына оң әсер етеді», – деп ШҚО Кәсіпкерлер палатасының өкілі Асет Адылхан өз ойын білдірді.